Aluminyum

Aluminyum, doğada genellikle boksit cevheri halinde bulunan, oksidasyona karşı kuvvetli direnci ile tanınan, mat-gümüşümsü renkte bir metaldir. Çok üstün korozyon dirençliliğine rağmen kolaylıkla dövülebilir, makinada işlenebilir ve dökülebilir olması nedeniyle sanayi üretimlerinde çok tercih edilir. Yerkabuğunda bol miktarda bulunmasına rağmen serbest halde çok az bulunması nedeniyle ergitme yoluyla geri kazanım, cevherden üretimle karşılaştırıldığında çok daha maliyet etkindir. Boksitten üretilen “alumina”nın hidrolizi yoluyla (yüksek elektrik enerjisi gerektirir) üretimde 4 birim oksitten 2 birim alumina, 2 birim aluminadan ise 1 birim aluminyum üretilir.

Ekstrüzyon, haddeleme ve döküm işlemleri ile aluminyum yassı ürünler (plaka, levha, folyo gibi), ekstrüzyon ürünleri (profil, çubuk, boru, filmasin, lama gibi), döküm ürünleri (değişik büyüklük ve şekilde parçalar) ve aluminyum iletkenleri (enerji nakil hattı, kablo ve tel) haline getirilebilir.

Tüm bu avantajlı fiziko-kimyasal özellikleri nedeniyle otomotiv, uçak ve gemi sanayide, inşaat sektöründe, dekoratif amaçlı aksesuarlar ve mobilyalarda, aydınlatma malzemelerinde, soğutma sanayide, cephe kaplamalarında, ambalaj ve gıda alanında, içecek kutularında, madeni para üretiminde ve alaşımlar halinde sayısız endüstriyel ürünün üretiminde çok yaygın olarak kullanılır.

Nörotoksik bir madde olduğu için en öncelikli olarak santral sinir sistemini etkilemekle birlikte gastrointestinal sistem, hematopoetik sistem ve iskelet sistemine de olumsuz akut ve kronik etkileri bulunmaktadır. Alzheimer Hastalığı ile ilişkisi olabileceğine dair birçok bilimsel çalışma bulunmaktadır. Kolin ve dopamin nörotransmitterlerinin güçlü bir inhibitörü olduğundan uzak ve yakın bellek ve kognitif kapasite üzerinde olumsuz etkileri bulunmaktadır.

Hematopoetik sistem açısından değerlendirildiğinde demir depoları ve ferritin düzeylerini azalttığı yönünde bilimsel bulguların olduğunu görebiliriz. Kronik böbrek yetmezliği hastalarında yapılan uzun süreli hemodiyaliz uygulamaları da vücutta aluminyumun birikmesine ve buna bağlı olarak osteodistrofi ve ensefalopatiye yol açabilir. Bu nedenle bu hastalarda yakından izlemi gereken bir ağır metaldir.